بطور کلی نقشه ها را می توان به دو دسته توپوگرافی ( به عنوان پایه هندسی برای تهیه نقشه های    و نقشه های موضوعی تقسیم بندی نمود.

سالهای متمادی از نقشه های کاغذی تنها راه برای ذخیره و نمایش عوارض سطح زمین جهت نمایش و آنالیز مکانی بوده است.

در هر نقشه کاغذی عوارض فقط بصورت نقطه ، خط و یا سطح نمایش داده می شدند.


الف: تعریف نقشه های توپوگرافی :

مدل و مدل سازی

نیازمندیهای خاص یک کاربر در ارتباط با کاربردهای وی بنامه دیدگاه کاربر یا USER VIEW در جهان واقعی شناخته می شود.

پروسه ارائه و نمایش این VIEW و تعیین عوارض مورد نظر همراه با توصیفات آنها را که در پشتیبانی این VIEW موثر است مدل سازی (MODELING) می نامند.

مدل یعنی خلاصه سازی (ABSTRACTION) ساده سازی (SIMPLICATION) توضیح DES CRIPTION و ارائه (REPRESENTATION) پدیده های جهانی واقعی

لذا مدل سازی عوارض و پستی و بلندی زمین یعنی خلاصه سازی ها درک (PRECATION) جداسازی (FRAGMENTATION) توضیح و ارائه توپوگرافی زمین همراه با آن دسته از واقعی که با کاربردهای خاص مورد نظر کاربر مربوط می باشند.

بطور کلی پیکر بندی سطح زمین از جمله پستی و بلندهای و موقعیت عوارض طبیعی همچون کوه ها و دره ها و همچنین موقعیت عوارض ساخت دست بشر بر روی عوارض طبیعی را توپوگرافی نامند. به طبقه عوارض که بر روی نقشه های توپوگرافی قرار دارند را عوارض توپوگرافی می نامند.

نقشه توپوگرافی : روی این نقشه موقعیت مسطحاتی و ارتفاعی عوارض طبیعی و عوارض ساخت دست بشر تعیین می گردد.

در یک نقشه توپوگرافی می تواند اطلاعاتی نظیر

1-   هیدرولوژی ( عوارض آبی )

2-   جاده و راه آهن

3-   ساختمان و سازه

4-   مرزها ( تقسیمات کشوری و مرزهای بین المللی )

5-   سایر کلاسهای عوارض

6-   اطلاعات پستی و بلندی زمین ( منحنی میزان ، نقاط ارتفاعی و هاشورها )

7-   اسامی مناطق

وجود داشته باشد.

نمونه هایی از کاربردهای نقشه های توپوگرافی را می توان

مدیریت جنگل ها و مراتع ، مدیریت کاربری اراضی ، بررسی نقشه های پوششی کشور و آنالیزهای طرح جامع شهرها و غیره تولید و بهنگامه سازی نقشه های موجود .1- از روی نقشه های کاغذی 2- مستقیما از روی عکس هوایی و یا ورود مختصات

کاربردهای شهری :

 1- نقشه های آب و فاضلاب ، نقشه های برق و تلفن 2- نقشه طرح جامع و تفضیلی شهرها 3- نقشه های معماری 4- نقشه های گاز شهری و نقشه های کاربری اراضی

محدودیت های نقشه های سنتی :

بهتر است مروری بر مشخصات تکنیکی نقشه داشته باشیم : مقیاس ضریب تفکیک نقشه ( MAP RESOLUTION) دقت نقشه سیستم تصویر فرمت نقشه لژاندر همپوشانی و تجزیه لایه های مختلف

پروسه تولید نقشه :

به منظور تهیه هر نقشه ابتدا باید نیازمندیهای کاربران مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد پس از آن دستور العمل ها و استانداردهای مورد نیاز تهیه و یا بکار گرفته شود، آنگاه جمع آوری داده ها صورت پذیرفته و استخراج عوارض انجام گردد. سپس لازم است RE FERENCE هندسی صورت پذیرد. گاهی برخی عوارض جهت ترسیم نیاز به تعقیب دارند مانند دنبال نمودن منحنی میزان که به آن TRACING گفته می شود. پس از انجام پردازش های گرافیکی لازم است نقشه با استفاده از نقاط کنترل زمینی از لحاظ دقت خروجی کنترل شود و در مرحله آخر پردازش های کارتوگرافی بر روی آن انجام پذیرد.

بطور کلی نقشه ها را می توان به دو دسته توپوگرافی ( به عنوان پایه هندسی برای تهیه نقشه های    و نقشه های موضوعی تقسیم بندی نمود.

سالهای متمادی از نقشه های کاغذی تنها راه برای ذخیره و نمایش عوارض سطح زمین جهت نمایش و آنالیز مکانی بوده است.

در هر نقشه کاغذی عوارض فقط بصورت نقطه ، خط و یا سطح نمایش داده می شدند.

در یک نقشه سنتی ، اطلاعات توصیفی یک عارضه ( ATTRIBUTE) توسط سمبلهای گرافیکی ، متن و توضیحات دیگر در لژاندر نقشه ارائه می گردد. و ارتباط مکانی عوارض فقط توسط نقشه خوانها و بصورت هنر استخراج می گردید.

 

نقشه های سنتی دارای محدودیت های می باشند که عبارتند از :

محدودیت مقیاس که منجر به حذف عوارض می شود.

وجود تنوع در اطلاعات و کلاس های عوارض مختلف که امکان نمایش تمامی عوارض در دنیای واقعی را بصورت یکجا فراهم نمی سازد.

در نقشه های سنتی بازیابی اطلاعات بسیار سخت و پرهزینه است و جهت افزودن عوارض جدید ترسیم مجدد آن مورد نیاز می باشد.

تولید نقشه های سنتی از لحاظ زمان و هزینه به صرفه نمی باشند.

مشکلاتی که باید در نقشه های سنتی حل گردد:

نقشه های توپوگرافی در مدت زمان کوتاهی از رده خارج می شوند (OUT OF DATE)

نقشه ها نیاز به بهنگام سازی مستمر در مدت زمان کوتاهی داشتند.

نیاز روز افزون به انجام آنالیز روی نقشه انتخاب عوارض و تولید محصول جدید از اطلاعات موجود.

پدیداری نقشه های الکترونیکی یا EDP(ELECTRONIC DATA PROCESSING) خصوصا در راستای اهداف نظامی و مدیریت منابع در جهان نیز مشکلی بود که باید نقشه های سنتی مرتفع می گردید.

 

نقشه های رقومی

به نقشه های اطلاق می شوند که توسط تکنیک های رقومی تولید شده و به فرم رقومی نیز ذخیره می شوند.

ذخیره سازی نقشه های رقومی به دو صورت برداری و رستری می باشد.

با تولید نقشه های رقومی بسیاری از مشکلات موجود در نقشه های سنتی مرتفع گردیده است.

این نقشه ها به دو طریق توسط رقومی نمودن نقشه های سنتی ( DIGITIZING) و یا مستقیما از روی عکس های هوایی ( مسیر روش فتوگرافی ) قابل تهیه می باشند.

نمونه هایی از کاربردهای نقشه های رقومی را می توان کاربردهای شهری همانند: نقشه های آب و فاضلاب ، برق و تلفن ، طرح جامع  و تفضیلی شهرها و نقشه های معماری ، نقشه های گاز شهری و نقشه های کاربری اراضی ذکر شود.

کاربردهای منطقه ای :

 نقشه مدیریت جنگل ها و مراتع ، نقشه های کاربری اراضی و نقشه های تقسیمات کشاورزی نقشه های فرسایش خاک و نقشه های زمین شناسی

کاربردهای محیط زیست:

نقشه های آلودگی هوا ، نقشه های هواشناسی ، نقشه اقلیم شناسی ، نقشه های وضع آلودگی آبهای موجود ،‌نقشه های آلودگی زمین و عوامل آلوده کننده آنها

 

مقایسه نقشه های سنتی ورقومی:

با در نظر داشتن مشخصات تکنیکی نقشه و محدودیت نقشه های سنتی که قبلا توضیح داده شد نقشه های سنتی را در مقابل نقشه های رقومی به این ترتیب می توان مقایسه نمود.

شاخصهای اصلی

نقشه سنتی

نقشه رقومی

ورودی

عکس های هوایی ، اطلاعات زمینی

 

عکس های هوایی –اطلاعات زمینی –تصاویر ماهواره ای نقشه های اسکن شده –فایل های اطلاعات رقومی

مقیاس

ثابت است

آزاد است یعنی تبدیل مقیاس ها و امکان چند مقیاسی بودن ( MULTISCALING ) وجود دارد.

دقت

طبق فرمول عبارت است از عدد مقیاسی نقشه %15MM تا %2

وابسته به دقت اطلاعات ورودی است

تشخیص عوارض

رنگ ، نوع خط ، سمبل و متن

با کد و اطلاعات توصیفی

طبقه بندی عوارض

در لژاندر نقشه صورت می پذیرد

جدول های اطلاعاتی و لایه های عوارض

نمادها

در راهنمای نقشه معرفی می شود

علاوه بر نماد و خطوط از فایل های کتابخانه ای می توان بهره مند شد.

جمع آوری داده ها

دو بعدی

دو و سه بعدی

عوارض مسطحاتی و ارتفاعی

جدا از هم

ترکیب و یا جدا از هم

تصحیح و بهنگام سازی

سنتی

اتوماتیک و INTERACTIVE

نمایش داده ها

کارتوگرافی

سیستمهای CAD

خروجی

نقشه های خطی

نقشه های خطی در مقیاس های مختلف

نقشه های عکس

گزارشات

اطلاعات آماری

اطلاعات ورودی برای سیستمهای LIS,GIS,DTM

 




برچسب ها : آموزش ،gis ،نقشه
ارسال در تاريخ یکشنبه ٧ فروردین ،۱۳٩٠ توسط مهدی فرداد
نظرات شما ()